علت ورم پا بعد از عمل دیسک کمر؛ خطر لختگی خون و تهدید سلامت بیمار

جراحی دیسک کمر به طور کلی در تسکین علائمی مانند درد پا و بی حسی موثر است. اما مانند همه روش‌های جراحی عوارض و خطراتی نیز به دنبال دارد. یکی از شایع‌ترین عوارض جراحی دیسک کمر، تورم پا است که ممکن است به دلایل زیادی رخ دهد. علت ورم پا بعد از عمل دیسک کمر به دلیل لخته شدن خون می‌تواند بسیار خطرناک باشد بنابراین اگر ورم پا شما بعد از چند هفته ادامه داشت یا با علائم دیگری مثل درد یا قرمزی همراه بود، هرچه سریع‌تر برای تشخیص علت به پزشک خود مراجعه کنید. 

cause-leg-swelling-after-lumbar-disc-surgery

اگر علل ورم پا بعد از جراحی را بر اساس مکانیسم تقسیم‌بندی کنیم شامل موارد زیر می‌شود: 
1- لخته شدن خون: جراحی یکی از دلایل اصلی لخته شدن خون ("ترومبوز ورید عمقی") است. در واقع، تورم یک پا بدتر از دو پا است. اگر بعد از عمل جراحی یک پا ورم کرد، همیشه به لخته شدن خون فکر کنید. لخته شدن خون یک اورژانس پزشکی است. تشخیص و درمان فوری مهم است.
2- مایعات زیاد در بدن: در طول جراحی، بیماران اغلب مایعات دریافت می‌کنند. همچنین بسیاری از بیماران در حین جراحی، مایعات را حفظ می‌کنند؛ بنابراین، گاهی اوقات علل تورم پا پس از جراحی دیسک کمر، مایعات زیادی است که در بدن وجود دارد. دلیل آن کمی پیچیده است، اما به این واقعیت مربوط می‌شود که جراحی مانند آسیب به بدن است. 
خوشبختانه، اکثر بیماران فقط مایع اضافی را دفع می‌کنند. هنگامی که این اتفاق می‌افتد، تورم نیز کاهش می‌یابد. اما، برخی از بیماران نیاز به کمک دارند، بنابراین تشخیص صحیح مهم است.
3- نارسایی قلب یا کلیه‌ها: جراحی می‌تواند استرس زیادی بر بدن وارد کند. می‌تواند باعث از کار افتادن قلب و کلیه‌ها شود. به‌عنوان‌مثال، حمله قلبی گاهی اوقات به دلیل استرس جراحی اتفاق می‌افتد. نارسایی قلب یا کلیه‌ها باعث می‌شود بدن مایعات را در خود نگه دارد. این مایع می‌تواند به پاها رفته و باعث تورم پا شود.
4- ورم وابسته پس از جراحی: بسیاری از بیماران پس از جراحی زیاد حرکت نمی‌کنند. اگر زمان زیادی را روی صندلی بگذرانید، معمولاً پاهایتان از قلبتان پایین‌تر خواهد بود. ازآنجایی‌که مایع به دنبال گرانش است، در پاها تجمع می‌یابد.
 حرکت نکردن اوضاع را بدتر می‌کند. وقتی به اطراف حرکت می‌کنیم، بدن ما مایعات را از پاهایمان خارج می‌کند؛ بنابراین، علت ورم پا بعد از عمل دیسک کمر می‌تواند تجمع مایعات به دلیل کاهش تحرک بیمار باشد. از سوی دیگر، هنگامی که حرکت بیشتری را شروع کردید، باید از تورم مراقبت کنید.
5- لنف ورم: لنف ورم معمولاً در طول ماه‌ها و سال‌ها ایجاد می‌شود. اما جراحی که به غدد لنفاوی آسیب می‌رساند می‌تواند منجر به لنف ورم شود. بیمارانی که در معرض خطر لنف ورم بودند ممکن است پس از جراحی دچار تورم شوند، حتی اگر خود این روش مستقیماً به غدد لنفاوی آسیب نرساند.
 
مانند هر نوع جراحی ستون فقرات، چندین خطر و عوارض مرتبط با جراحی دیسک کمر وجود دارد. از جمله:

آسیب ریشه عصبی

بی‌اختیاری روده/مثانه

خون‌ریزی

عفونت

تجمع احتمالی مایع در ریه‌ها که ممکن است منجر به ذات‌الریه شود

ترومبوز ورید عمقی که زمانی رخ می‌دهد که لخته‌های خون در پا ایجاد شود

دردی که تا مدتی بعد از جراحی ادامه دارد

پارگی دورال (نشت مایع مغزی نخاعی) در حدود ۱ تا ۷ درصد از جراحی‌های میکرودیسککتومی رخ می‌دهد. پارگی دورال زمانی رخ می‌دهد که پوشش نازک و محافظ روی نخاع و اعصاب نخاعی در طی عمل پاره شود. بیشتر پارگی‌های دورال بدون حادثه بهبود می‌یابند. بااین‌حال، اگر بهبود نیابد، مایع نخاعی می‌تواند از طریق پارگی به بیرون نشت کند و باعث سردرد نخاعی شود.

 
اگرچه جراحی ستون فقرات در حدود ۲۰ سال گذشته بسیار قابل‌اعتمادتر شده است، اما برخی از بیماران پس از جراحی رفع فشار کمری برای تنگی نخاع یا فتق دیسک، همچنان درد پا خواهند داشت.
گاهی اوقات این یک وضعیت موقتی است زیرا ریشه یا ریشه‌های عصبی برای بهبودی زمان می‌برد. این می‌تواند روزها تا هفته‌ها طول بکشد. اگر درد بعد از ۳ ماه همچنان در کمر شما باشد، بعید است که به‌خودی‌خود بهتر شود. مهم‌ترین دلایلی که به‌عنوان علت درد پا بعد از عمل دیسک کمر مطرح است شامل:

تشخیص نادرست: اولین علت پادرد بعد از عمل این است که تشخیص قبل از عمل نادرست بوده است. با بهبود روش‌های تصویربرداری قبل از عمل مانند اسکن (MRI) این احتمال کمتر شده است. اما همان‌طور که گفته شد، تشخیص نادرست منشأ درد بیمار همچنان وجود دارد.

مشکلات دوگانه باعث درد می‌شود: همچنین ممکن است دو ضایعه مختلف باعث ایجاد درد شوند. به‌عنوان‌مثال، ممکن است فردی دارای فتق دیسک در سطح L4-L5 با رادیکولوپاتی L5 باشد که باعث سندرم پیریفورمیس می‌شود.

رفع فشار عصب ممکن است به رفع برخی از دردهای بیمار کمک کند، اما عضله پیریفورمیس نیز به توان‌بخشی نیاز دارد (که اغلب دشوار است).

تنگی فورامینال و مرکزی: یکی دیگر از موارد رایج علت درد پا بعد از عمل دیسک کمر، بیماری است که هم تنگی روزنه (تنگ شدن فضای دیسک) و هم تنگی مرکزی دارد.

تنگی مرکزی را می‌توان با رفع فشار برطرف کرد، اما رفع فشار ممکن است برای تنگی سوراخ کافی نباشد. در این موارد، فیوژن کمری ممکن است برای رفع تنگی سوراخ ضروری باشد.

فتق دیسک ثانویه: پس از میکرودیسککتومی برای فتق دیسک، دیسک دیگری ممکن است پاره شود و دوباره به ریشه عصب برخورد کند. این ممکن است از روزها تا سال‌ها پس از جراحی اتفاق بیفتد.

مشخصه این درد، دردی است که ابتدا پس از جراحی از بین می‌رود، اما به طور خودبه‌خود برمی‌گردد. التهاب ریشه عصب پس از عمل می‌تواند شبیه یک دیسک راجعه باشد - با بازگشت درد ۲ تا ۷ روز پس از جراحی - اما معمولاً باگذشت زمان و توان‌بخشی فروکش می‌کند.

آسیب عصبی در حین جراحی: علت بسیار کمتر شایع پادرد پس از جراحی، آسیب عصبی در زمان جراحی است. ریشه‌های عصبی به‌طورکلی سخت هستند و با یک روش جراحی معمول آسیب می‌بینند.

بافت اسکار: یک علت واقعاً نادر برای درد پا پس از عمل، در صورت وقوع، بافت اسکار است. بافت اسکار بعد از تمام جراحی‌ها تشکیل می‌شود و به بافت‌های اطراف آسیب نمی‌رساند. می‌تواند تحرک ریشه عصبی را محدود کند، اما فیزیوتراپی معمولاً می‌تواند در اوایل دوره بعد از عمل کمک کند.

برای بیمارانی که پس از جراحی کاهش فشار ستون فقرات به درد ساق پا ادامه می‌دهند، باید به دنبال علل جایگزین درد باشند. این اغلب یک موقعیت ناامیدکننده است، اما صبر و تلاش مداوم اغلب به کاهش درد کمک می‌کند.
 
در جلسات قبل از جراحی با تیم پزشکی خود، مهم است که به سؤالات مربوط به تاریخچه پزشکی، آلرژی، رژیم دارویی و انتخاب سبک زندگی خود به طور دقیق پاسخ دهید، زیرا این پاسخ‌ها می‌تواند به پزشک شما در درک خطرات احتمالی جراحی ازجمله مواردی که به‌عنوان علت ورم پا بعد از عمل دیسک کمر وجود دارند، کمک کند. در اینجا عواملی وجود دارد که در خطر عوارض عارضه بعد از عمل نقش دارند:
 
1. نوع روش انجام شده (سطح تهاجمی، مدت‌زمان جراحی، نوع جراحی، نوع ایمپلنت مورداستفاده و غیره)
2. محل جراحی (به‌عنوان‌مثال جراحی پشتی نسبت به گردن یا کمر خطر عفونت بیشتری دارد)
3. اگر جراحی تجدیدنظر باشد، خطر بیشتری خواهد داشت.
4. روش سنتی باز ممکن است خطر کمی بالاتر از جراحی کم تهاجمی داشته باشد
5. محل جراحی (جراحی‌های پشتی با بالاترین خطر عفونت در مقایسه با نواحی دهانه رحم و کمر)
6. سن (بیماران مسن خطر بیشتری دارند)
7. سابقه سوءمصرف مواد مخدر IV/مصرف مواد افیونی تجویزی برای مدت طولانی قبل از جراحی
8. اگر شما بیماری ثانویه/همبودی (مانند دیابت، سرطان و غیره) دارید.
9. وزن (اضافه‌وزن یا کمبود وزن)
 
دلایل زیادی برای تورم یک یا هر دو پا پس از جراحی وجود دارد. در اینجا چند سؤال وجود دارد که می‌تواند به تشخیص پزشک کمک کند:

آیا هر دو پا ورم کرده یا فقط یک پا است؟

آیا علاوه بر ورم، پادرد نیز وجود دارد؟

آیا بیمار جای دیگری ورم دارد یا ورم محدود به پاها است؟

آیا بیمار شرایط پزشکی و بیماری دیگری دارد؟ به‌عنوان‌مثال نارسایی قلبی یا نارسایی کلیه؟

سپس پزشک برای یافتن علت ورم پا بعد از عمل دیسک کمر موارد زیر را بررسی می‌کند:
1. رد لخته: بیمارانی که " هردو پایشان پف کرده‌" و پس از جراحی " دچار اضافه وزن شده‌اند"، احتباس مایعات دارند. اما اگر یک پا بیش از دیگری متورم شود، علت آن می‌تواند ترومبوز سیاهرگی عمقی باشد. 
در واقع، حتی زمانی که هر دو پا به طور نسبتاً مساوی متورم می‌شوند، باز هم علت آن می‌تواند لخته خون باشد. اولین آزمایشی که در هنگام مشکوک شدن به ترومبوز ورید عمقی تجویز می‌شود، سونوگرافی است.
 این یک آزمایش ساده است که می‌توان آن را در کنار تخت انجام داد. شامل تشعشع یا رنگ نیست. در واقع، پروتکل اولتراسوند DVT بسیار ساده است.
2. بررسی قلب و کلیه‌ها: پس از رد لخته، علل دیگر بررسی می‌شود. دو سیستم اندامی که باید به آنها توجه کرد عبارت‌اند از قلب و کلیه. عوارض شناخته شده جراحی شامل انفارکتوس میوکارد ("حمله قلبی") و نارسایی کلیه است. 
پزشک به جزئیات چگونگی بررسی این مسائل نمی‌پردازد. اما به‌طورکلی، گرفتن تست‌های آزمایشگاهی ساده و همچنین نوار قلب و شاید اکوکاردیوگرام اولین گام‌های منطقی باشد.
3. بررسی علل کمتر شایع: دلایل کمتر واضح برای ورم پا پس از جراحی نیز در نظر گرفته شده است. به‌عنوان‌مثال، یک لخته خون در ریه‌ها (آمبولی ریه) می‌تواند باعث فشار قلب راست شود. تورم ساق پا ممکن است یکی از علائم آن باشد. 
همچنین پزشک با مشاهدة لیست داروهای مصرفی بیمار، این مورد را نیز به‌عنوان علل تورم پا پس از جراحی دیسک کمر بررسی می‌کند. گاهی اوقات مصرف برخی داروها قبل از جراحی قطع می‌شود. اگر یک دیورتیک متوقف شود، می‌تواند باعث تورم شود. مواقع دیگر بعد از جراحی داروها اضافه می‌شود. به یاد داشته باشید که برخی از داروهای رایج می‌توانند باعث ادم شوند.
 
I. بالابردن پا: بالابردن پاها اثر گرانش را کاهش می‌دهد و به تخلیه مایع جمع شده از قسمت تحتانی پا به قلب کمک می‌کند. هرچه پاهای شما نسبت به سطح قلب شما بالاتر باشد، مایعات سریع‌تر از پاهای شما خارج می‌شود. 
به‌عنوان‌مثال، درازکشیدن در رختخواب با پاهای بالاتر از سطح قلب عموماً بهتر از بالابردن پاها در حالت نشسته است. بااین‌حال، درازکشیدن در رختخواب همیشه عملی نیست، بنابراین می‌توانید پاهای خود را از حالت نشسته دراز کنید یا یک ویلچر برقی را در فواصل زمانی معین، به عقب برگردانید تا تجمع مایع در پاها به حداقل برسد. 
مطالعات نشان داده‌اند که بالابردن پاها تا ۳۰ درجه به مدت ۱۵ دقیقه در درمان علل تورم پا پس از جراحی دیسک کمر مؤثر است.
توجه: هنگام بالابردن پاها از پوست خود مراقبت کنید. اگر با زانوهای صاف نشسته‌اید و پاشنه‌ها روی صندلی قرار گرفته‌اند، مطمئن شوید که پاشنه‌هایتان بیش از ۱۵ دقیقه روی یک سطح بالشتک قرار نگیرد تا از زخم فشاری جلوگیری شود.
II. جوراب‌های فشرده: هنگامی که ایستاده‌اید، برای خارج‌کردن مایع از پاهای شما فشرده‌سازی لازم است. ممکن است در ابتدا برای ازبین‌بردن بدترین تورم قبل از استفاده از جوراب، بانداژ لازم باشد. 
این جوراب‌های ساق بلند باید به طور خاص نصب شوند و بسیار قوی‌تر از جوراب شلواری معمولی هستند. اگر ورم فقط روی ساق پا تأثیر می‌گذارد، می‌توانید از جوراب زیر زانو که خود نگهدارنده است، مانند جوراب پاپ بپوشید. 
شما باید صبح‌ها قبل از بلند شدن از رختخواب جوراب‌های فشاری بپوشید، زیرا پاهای شما در آن زمان کمترین میزان مایع را خواهند داشت. 
مطمئن شوید که جوراب‌ها دسته یا چروک نمی‌شوند، زیرا باعث افزایش فشار روی این نواحی می‌شود. برای تعیین سطح فشرده‌سازی و مناسب بودن جوراب‌های فشاری گرادیان با یک متخصص پزشکی مشورت کنید.
III. داروها: داروهای ادرارآور که به دفع آب بدن کمک می‌کنند، می‌توانند برخی از موارد علت ورم پا بعد از عمل دیسک کمر را درمان کنند. بااین‌حال، ما استفاده روتین از دیورتیک‌ها را برای ادم وابسته توصیه نمی‌کنیم، زیرا این داروها می‌توانند عوارض جانبی ناخواسته‌ای، به‌ویژه مربوط به فشارخون پایین داشته باشند.
 
در چند روز اول پس از جراحی، ممکن است احساس تهوع داشته باشید که برای افرادی که از بیهوشی خارج می‌شوند و شروع به مصرف داروهای مسکن می‌کنند، رایج است. 
شما تمایل زیادی به غذا خوردن ندارید، و این به همان اندازه است، زیرا دستگاه گوارش شما به زمان نیاز دارد تا پس از جراحی ستون فقرات به مسیر خود بازگردد. با بهبودی در بیمارستان، پزشک به‌تدریج رژیم غذایی شما را از یک رژیم مایع شفاف به رژیم غذایی نرم تا غذای جامد تبدیل می‌کند. 
پزشک شما توصیه‌های خاصی برای برنامه‌ریزی وعده‌های غذایی به شما ارائه می‌دهد، اما رویکرد کلی برای تغذیه بعد از عمل دیسک کمر به این صورت است:
1) کالری بیشتر: پس از جراحی ستون فقرات، متابولیسم شما با نیاز به بهبودی افزایش می‌یابد، بنابراین بدن شما برای بهبودی مناسب به کالری اضافی – تقریباً دوبرابر معمول – نیاز دارد. 
مهم است که این کالری اضافی از غذاهای سالم مانند غلات، حبوبات و میوه‌ها و سبزی‌های تازه که ویتامین C اضافی و سایر مواد مغذی موردنیاز بدن را برای بهبود و بهبود زخم فراهم می‌کنند، تأمین شود.
2) رژیم غذایی با پروتئین بالا: پروتئین ماده مغذی کلیدی موردنیاز برای بهبودی پس از جراحی است، بنابراین بسیاری از کالری اضافی شما باید از گوشت بدون چربی، مرغ و ماهی، تخم‌مرغ و سایر غذاهای پروتئینی باکیفیت بالا تأمین شود. 
محصولات لبنی کم‌چرب منبع خوبی از پروتئین هستند که کلسیم و ویتامین D موردنیاز برای ترمیم استخوان را نیز تأمین می‌کنند؛ بنابراین به‌عنوان یک منبع مهم تغذیه بعد از عمل دیسک کمر توصیه می‌شود. غذاهای پرپروتئین معمولاً حاوی روی هستند که برای مبارزه با عفونت ضروری است.
3) وعده‌های غذایی کوچک: اغلب به‌جای سه وعده غذایی بزرگ، چهار تا شش «وعده کوچک» کوچک‌تر و متعادل، بافاصله در طول روز بخورید. این برای سیستم گوارش شما آسان‌تر خواهد بود، به‌خصوص زمانی که در حال افزایش کالری دریافتی خود هستید.
4) ویتامین‌ها و مواد معدنی: جراح ستون فقرات شما احتمالاً مکمل‌های ویتامین و مواد معدنی و احتمالاً سایر مکمل‌های غذایی را برای کمک به بهبودی توصیه می‌کند. قبل از مصرف مکمل‌های دیگر در دوران نقاهت، حتماً تأیید پزشک خود را دریافت کنید.
5) فیبر و آب: اگر داروی ضد درد شما را دچار یبوست می‌کند، اولین کاری که باید انجام دهید این است که مطمئن شوید در طول روز مقدار زیادی آب می‌نوشید که برای روند کلی بهبودی ضروری است. 
سپس مطمئن شوید که مقدار زیادی غذاهای پر فیبر مانند غلات کامل، میوه‌ها و سبزیجات مصرف می‌کنید. همچنین می‌توانید از نوشیدن آب آلو یا خوردن آلو (آلو خشک) اثر ملین طبیعی داشته باشید.
 
پزشک و متخصص توان‌بخشی شما را تشویق می‌کنند تا دراسرع‌وقت پس از جراحی یک برنامه پیاده روی پیش‌رونده را شروع کنید. 
پیاده روی بعد از عمل دیسک کمر علاوه بر جلوگیری از آتروفی عضلانی به شما کمک می‌کند از ایجاد لخته‌های خونی جلوگیری کنید. پیاده روی همچنین به حرکت مجدد روده‌های شما کمک می‌کند. پیاده‌روی و حرکت کردن با جلوگیری از تجمع مایعات در بدن باعث حذف علل تورم پا پس از جراحی دیسک کمر و تسریع در بهبودی می‌شود.
به طور معمول، به بیماران توصیه می‌شود که با پیاده روی کوتاه شروع کنند و به‌تدریج آن را افزایش دهند. هنگام پیاده روی بعد از عمل دیسک کمر، مهم است که روی سطوح صاف بمانید تا زمین‌های شیب‌دار یا ناهموار. اگر تعادل مشکل است، برخی از بیماران ترجیح می‌دهند از واکر یا عصا استفاده کنند. 
در روز چهارم، بعد از بازگشت به خانه، باید شش بار در روز و هر بار پنج دقیقه کامل پیاده روی کنید. آن را به ۱۰ دقیقه، سه یا چهار بار در روز، در هفته دوم، و تا ۱۵ دقیقه در هفته سوم افزایش دهید.
 
تورم پا و یا ساق پا می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد. اگر هر دو پا تحت‌تأثیر قرار گرفته باشند، ممکن است علت عمومی تری مانند احتباس مایعات در بدن را نشان دهد. عملکرد کلیه، کبد و قلب می‌تواند بر این امر تأثیر بگذارد. عوارض جانبی داروها نیز ممکن است باعث تورم پا شود. 
اگر تورم پا نامتقارن باشد (در هر دو پا یکسان نیست)، این ممکن است نشانه یک وضعیت پزشکی جدی‌تر مانند لخته شدن خون باشد.
درهرصورت باید برای تعیین علت ورم پا بعد از عمل دیسک کمر هرچه سریع‌تر به پزشک متخصص مراجعه کنید زیرا ممکن است نشانة یک وضعیت جدید یا بدتر شدن شرایط قبلی باشد. 
متخصصان ستون فقرات مجموعه ما با سال‌ها تجربه موفق در درمان مشکلات دیسک کمر، می‌توانند با تشخیص دقیق علت ورم پا، درمان مؤثر را برای شما تجویز کنند.